عمل و نسبت به اوراق مشاركتی كه تاكنون منتشر شده سازمان حسابرسی به عنوان امین انتخاب شده است، اما به علت عدم تهیه و ارائه به موقع صورت های مالی طرح های موضوع اوراق مشاركت از طرف دستگاه های صادركننده اوراق (مطابق موارد مطرح شده در تعیین سود قطعی)، تعداد گزارش های صادر شده از طرف سازمان مزبور انگشت شمار و بسیار كمتر از تعداد گزارشی است كه تاكنون باید عرضه و منتشر می شد. در برخی از گزارش های صادر شده، نظر سازمان مشروط بوده و در مواردی به علت اشكال های عمده در حساب ها یا محدودیت هایی كه از جانب دستگاه صادركننده در امر رسیدگی ایجاد شده، سازمان حسابرسی از اظهارنظر نسبت به گزارش های مالی طرح های اوراق مشاركت، خودداری كرده است. با این حال، شواهدی از پیامد منفی یا تنبیه دستگاه های صادركننده اوراق به علت عدم تهیه و ارائه به موقع صورت های مالی طرح ها یا اظهارنظر ناموافق حسابرس امین در دست نیست.

۸ ) اگر این فرض بنیادی را پذیرفته شده بدانیم كه انجام دادن هر عمل یا حتی، خودداری از آن، مستلزم تصمیم گیری و لازمه تصمیم گیری درست و آگاهی است. پس تصمیم گیری سرمایه گذاران در اوراق مشاركت یا هر نوع اوراق بهادار دیگر و تصمیم گیری در مورد صدور و انتشار اوراق یا هر نوع تصمیم گیری دیگری توسط مراجع مختلف در صورتی منطقی خواهد بود كه براطلاعات متكی باشد. در مقررات مربوط به اوراق مشاركت مصوب بانك مركزی و در آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشاركت پیش بینی شده است كه ناشر اوراق، اطلاعیه ای حاوی گزارش وضعیت مالی و عملكرد اجرایی طرح را همراه اظهارنظر امین، حداقل هر شش ماه یا در مقاطعی كه توسط بانك مركزی تعیین می شود از طریق یكی از روزنامه های كثیرالانتشار منتشر كند. این الزام، فاقد ضمانت اجرایی كافی است.

۹ ) طبق قانون مشاركت و مقررات قبلی راجع به اوراق مزبور، دارندگان اوراق مشاركت در سود حاصل از اجرای طرح های موضوع اوراق مشاركت شریك هستند. این مشاركت در صورتی معنادار خواهد بود كه طرح مربوط تا سررسید اوراق مشاركت خاتمه یابد و اراضی آماده سازی شده یا ابنیه و تاسیسات یا كالا های تولیدی طرح به فروش برسد و در نهایت سود طرح تعیین شود. تجربه اجرای طرح های مختلف در كشور ما این است كه به طور معمول طرح ها در مدت زمان پیش بینی شده به اتمام نمی رسند و طرح های موضوع اوراق مشاركت نیز نمی توانند از این روال عمومی خارج باشند به ویژه كه مدت زمان لازم برای فروش نیز به دوره طرح افزوده می شود. چنانچه طرح موضوع اوراق مشاركت در محدوده زمانی مقرر خاتمه نیابد یا اراضی آماده سازی شده یا ابنیه و تاسیسات طرح یا كالا های ساخته شده تا سررسید اوراق فروش نرفته باشد، به طور طبیعی تعیین سود قطعی طرح اگر ناممكن نباشد لااقل براساس برآورد و مبهم خواهد بود. علاوه بر این، اجرای طرح ها در مدت زمانی بیش از دوره پیش بینی شده و توقف طرح در طول اجرای آن موجب بالا رفتن هزینه ها و در نتیجه كاهش سود خواهد شد یا به زیان منتج می شود. چگونگی برخورد با موارد یاد شده در مقررات اوراق مشاركت پیش بینی نشده است.

 

 

این امر در خصوص اوراق مشاركت بانك مركزی نمود بیشتری پیدا می كند. به نظر می رسد انتشار این اوراق با روند كنونی برخلاف تعریف اوراق مشاركت است و با موازین شرعی مغایرت دارد. زیرا فروش این اوراق نوعی بلوكه كردن پول در بانك مركزی بوده و هیچ نوع سرمایه گذاری با آن صورت نمی گیرد و در مواردی حتی این اوراق برای بازپرداخت اصل و سود اوراق منتشر شده سال های قبل منتشر می شود. 

ماهیت حقوقی اوراق مشارکت

با توجه به این که اوراق مشارکت یکی از ابزارهای مالی جدید بازار سرمایه محسوب  گردیده که دولت و شرکتهای غیر دولتی و همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران جهت اجرای پروژه های عمرانی ، طرحهای توسعه ای و مهارتورم و نقدینگی اقدام به انتشار این اوراق می نماید لذا مقاله حاضر سعی درشناساندن و معرفی جایگاه این اوراق براساس مقررات قانونی موجود نموده و نیز با توجه به این که در زمان سرقت یا گم شدن این اوراق مراجع به نحوه طرح دعوی و نیزدرزمان صدور حکم تفاسیر مختلف و ابهامات فراوانی وجود دارد راه کار عملی جهت یک دست شدن تصمیمات ارایه شده است .